
Umlilo wamatyotyombe aseDoornbach ushiye amawaka engenamakhaya kwaye zingangaphezulu kwama-600 izakhiwo ezitshabalaleyo.
Peter Luhanga
- Amawakawaka eentsapho kumatyotyombe aseDoornbach nekwaziwa njengeSite 5 eDunoon ashiyeke engenamakhaya ngoLwesihlanu xa kutshiswe izakhiwo ezingaphezulu kwama-600.
- Uninzi lwabahlali sele luqalile ukuqokelela imathiriyeli yokwakha ngokutsha amakhaya abo emva kokuba iSixeko saseKapa sicoce esi siza.
- IsiXeko senze isindululo sokuvala kwakhona indawo yokuhlala. Nangona kunjalo, oku kwahlangatyezwana nomsindo kunye nokududulwa ngabahlali.
- IsiXeko sibekele bucala i-R12-million yokuvala isiza kwakhona. Iikontraka zilindile ukwenza umsebenzi.
Odla umhlala-phantsi eDunoon uSidwell Soyizwapi wayesanxibe iimpahla awayezinxibe kwiveki ephelileyo ngethuba imali awayonge ixesha elide itshe yaphela.
Ngaphezu kwama-630 amanye amakhaya kumatyotyombe aseDoornbach, nekwaziwa njengeSiza 5, nawo atshileyo.
Kwiminyaka elishumi eyadlulayo, uSoyizwapi wonge iR26,000 ukuze athenge ityotyombe kwisiza esiziimitha ezintandathu nesithandathu ekuhlaleni.
Ukutyhubela iminyaka, uye wandisa isakhiwo esinemigangatho emibini, enegumbi eliphezulu yena nomfazi wakhe kunye nomgangatho ophantsi owawuphindwe kabini njengegaraji yokwexeshana yemoto yakhe.
Ulwakhiwo lwakhe lwenziwe ngumlilo oqhambuke kamsinya emva kwentsimbi yeshumi kusasa ngoLwesihlanu, ushiya abahlali abamalunga nama-2,600 bengenamakhaya.
Ngosuku olulandelayo, ilungu le-Mayco lokuhlaliswa koluntu, uCarl Pophaim, uthe isiXeko siqwalasela iindlela ezizinzileyo “zokusabela kule mililo”. “Sicebisa ukuvala kwakhona. Iinkokeli zoluntu zicebisana nabahlali ukuze bazithengele,” utshilo.
Bengaqinisekanga ukuba isindululo sokurhoxiswa siza kuthetha ntoni kwixesha labo, abahlali abaninzi baye bangxamela ukukhusela iziza zabo.
NgoMvulo, abanye abantu baqokelela izinto zokwakha kwakhona, ngelixa abanye amakhaya abo adiliziweyo baqalisa ukuthenga iibhloko zesamente ukuze baqalise kwakhona. Iipali zikaEskom ezitshileyo zithe saa emhlabeni, iingcingo zisajinga.
Kufuphi, imigca ithathe umgama omalunga neekhilomitha ezintathu njengoko abahlali bebelindele iipasile zokutya ezivela kumbutho wesisa iGift of the Givers.
Phakathi kwabo ibingu Soyizwapi. Uthe ubenethamsanqa lokukwazi ukukhupha imoto yakhe ngelixa umlilo ukrazula kwindawo yokuhlala.
Wongeze ngelithi akakuchasanga ukuphinda athintelwe, ukuba iSixeko simnike isiza esilingana neso.
I-Doornbach kudala ibonakalisa kwizicwangciso zokuvalwa kweSixeko saseKapa, ezichazwe kwisicwangciso secandelo leminyaka emihlanu lokuHlaliswa koLuntu esiHlangeneyo sowama-2022/23 ukuya kowama-2026/27.
Esi sicwangciso sidwelisa iDoornbach yophuculo “lokuthintela kakhulu” phantsi kweNkqubo yoPhuculo lweNkqubo yokuHlaliswa kwamaTyotyombe (USIP). Iqikelela ukuba malunga nama-3,310 amakhaya anochaphazeleka, kodwa iqinisekisa ukuba iprojekthi isekwinqanaba locwangciso.
Inkokeli yabahlali uZukiswa Kobe uthe abahlali baxelelwa malunga nezicwangciso zokuphinda bathintelwe kwiminyaka eliqela eyadlulayo. Uthe xa abanye abantu besiva ngesindululo samva nje sokuvalwa kweSixeko, wavutha umsindo.
Bacinga ukuba abasemagunyeni bathatha ithuba lentlekele, wongeze watsho.
NgokukaKobe, umhlaba okwipaki yoshishino iWinning Way, othengwe ngurhulumente weNtshona Koloni, wawulungiselelwe abahlali baseDoornbach njengenxalenye yezibophelelo zezindlu kwangaphambili.
Endaweni yokuba uphuhliselwe amakhaya asisigxina, umhlaba waphambukiswa ngexesha le-covid. Uthe ngoku abahlali bafuna iindawo ezilungiselelwe iinkonzo ababethenjiswe zona kuqala.
UBulelwa Mayende, uceba obambeleyo kule wadi, uthe ukuvalwa kwakhona akuyongxaki. Inkxalabo, uthe, kukuba abahlali babona ukuba icebo liyanyanzeliswa kubo.
“Kule minyaka ilishumi elinesihlanu idlulileyo ukuvalwa ngokutsha bekusendleleni, kuye kwamkelwa ngabahlali,” utshilo uMayende.
Isithethi soLawulo loMngcipheko uCharlotte Powell uthe ngoLwesibini u-Eskom kunye neSebe leSixeko saManzi noGutyulo basebenza ukulungisa iziseko zoncedo ezonakeleyo kulo mmandla.
Uthe amaqela e-Solid Waste axakekile esusa inkunkuma. I-SASSA iza kubonelela ngesiqabu kwezi ntsuku zizayo, ngelixa iziko leNtlekele esebenza ngokubambisana lisahleli kulo mmandla ukongamela ukubuyisela kwimeko yesiqhelo kunye nokubuyisela kwimeko yesiqhelo.
Kwingxelo kule veki, uPophaim uthe, “Siyayivuma imbandezelo efunyanwa ngabahlali kwaye siyakuqonda ukungathembani okuvele ngenxa yolibaziseko oludlulileyo.”
Uthe i-R12-million ikhona ukuze isiza siphinde sivalwe kwaye iikontraka zilindile ukuba ziqalise umsebenzi kwangoko. Eminye imibuzo malunga nokuvalwa kwakhona kwathunyelwa kwisiXeko kodwa akuzange kufumaneke mpendulo ngexesha lopapasho. – GroundUp