Ixhoba elingekho zingqondweni lalahlwa kwikliniki yasekuhlaleni
- Umhlali waseDunoon uLisakhanya Noyi, 26, uthi ubethwe wade wangekho zingqondweni lipolisa elalingekho emsebenzini nabanye abathathu emva kokutyholwa ngokuphanga.
- Amapolisa kutyholwa ukuba amshiya eDunoon Community Health Centre ngo-4:45 kusasa, esithi ulixhoba lobulungisa loluntu.
- IDunoon Neighbourhood Watch ithi abanalwazi ngalo naluphi na uhlaselo lwabahlali ngobo busuku, iphikisana namabango amapolisa.
- Ityala lokubetha labhaliswa, kamva ladluliselwa kwi-IPID, ephanda izityholo ngakumagosa.

Indoda yaseDunoon ithi yabethwa kabuhlungu lipolisa elalingekho emsebenzini namanye amadoda amathathu emva kokutyholwa ngokuphanga, nto leyo eyamshiya esibhedlele kangangeentsuku kulo nyaka umtsha.
ULisakhanya Noyi, 26, uthe yena nomzala wakhe, uBuhle Noyi, 21, bobabini abahlala kumatyotyombe Ekuphumuleni eDunoon bashiye itheko lomhla wokuzalwa kukadadewabo ongudadewabo ngaphambi kwentsimbi yethoba ngeCawe yomhla we-29 kuDisemba besiya kufumana intombi kaLisakhanya kufutshane nerenki yaseDunoon.
Abazange bamfumane, bahamba ngakwiSitalato iTulip besiya ngaseMnandi, apho bamiswa liqela lamadoda amathathu.
ULisakhanya uthi enye yala madoda, eyathi kamva yachazwa njengepolisa ebelingekho emsebenzini, ibatyhola ngokumkhuthuza ngaphandle kwendlu yakhe kwakwesi sitalato.
Eli qela linyanzelisa ukuba amadoda amathathu – aquka uLisakhanya noBuhle – abe iselula yakhe.
Utsho uLisakhanya lamadoda amyalela ukuba ahlale phantsi noBuhle. Esoyika ukuba aza kukhuseleka, athobela, kodwa ancinwa ngogonyamelo.
Uthi wawacenga la madoda ukuba awagqogqe, ze athi akuyifumana, akawufumana umnxeba, ipolisa elingekho emsebenzini latyhola ngelithi le fowuni bayinikezela komnye umntu wesithathu.
Ubuze uLisakhanya ukuba yenzeka njani loo nto, ngelo xesha kutyholwa ukuba igosa laqalisa ukumqhwaba ngempama umzala walo uBuhle.
“Lona (ipolisa elingekho emsebenzini) lalikhathazeke kakhulu. Wathi masihlale phantsi, sahlala. Sasifuna ukubonisa ukuba asenzanga nto iphosakeleyo.
Sade sambuza ukuba besinokukhuthuza njani umntu size sihambe kwakweso sitrato ngokungathi akwenzekanga nto?”
“Ndabona umzala wam ebethwa, emva koko bandijikela. Kulapho ndathi kuye (uBuhle), ‘masibaleke kuhlaselo’,” utshilo uLisakhanya.
UBuhle wakwazi ukuqhwesha, kodwa uLisakhanya engazi wabaleka waya ngqo kwindoda yesine eyayiyinxalenye yeqela kodwa yayingekho xa bedibana okokuqala. Into eyalandelayo yaba kukubethwa kanobom kangangokuba waba mnyama.
Emva kwexesha wehliswa eDunoon Community Health Centre kwiveni yamapolisa ngentsasa elandelayo. Ixesha elirekhodwe ngokusemthethweni lokwamkelwa kwakhe kwifayile yonyango yayiyi-4:45am.
Ifayile idwelise umonzakalo wentloko owoyikekayo, kubandakanywa imibetho emininzi ebusweni kunye nokhakhayi olwamshiya engaziwa. Wavuka emva kweentsuku ezimbini, ngoMhla woNyaka oMtsha, kwisibhedlele esitsha saseSomerset.
Wonzakele kangangokuba wayengakwazi ukutya ukutya okuqinileyo, okanye kwanokuzondla.
ULisakhanya, onomsebenzi oqinileyo wokuba ngumcoci eKillarney Gardens, uthe olu hlaselo lumshiye enomsindo.
Uthi: “Ngalo lonke ixesha ndibona iveni yamapolisa, iyandicaphukisa.
Umama wakhe uKholiswa Gaba (53) uthi wavuswa ngethuba lokuza kwakhe sisiphithiphithi ngaphandle kwekhaya lakhe Ekuphumuleni ngomhla wamashumi amabini anesithoba kweyoMnga.
UGaba uthe xa evula ucango, wabona ipolisa elinxibe iyunifomu limi kufuphi, limyalela ukuba abavumele bangene nanjengoko bebefuna ukukhangela imipu edibene noonyana bakhe, uLisakhanya engoyena mncinci kubo.
Ephuma phandle, wabona iveni yamapolisa imile kufutshane neholo likamasipala waseDunoon. Kwiimitha ezimbalwa ukusuka apho, wabona umntu elele kwidike lamanzi amileyo ecaleni kwezindlu zangasese zoluntu. Uthe xa esondela waqonda ukuba ngu Lisakhanya lokele kakhulu engabonwa nangokhalo.
Uthe xa ebuza ukuba kwenzeke ntoni, elinye ipolisa elinxibe iyunifomu lathi uLisakhanya ukhuthuze ipolisa ebelingekho emsebenzini ngompu.
“Ndabaxelela ukuba: ‘Ukuba kunjalo, umthetho mawuthathe indawo yawo’,” utshilo uGaba. Emva koko wabona amapolisa ebeka unyana wakhe ngasemva kwiveni yamapolisa.
Nangona kunjalo, uthe wayifumanisa ingaqhelekanga into yokuba igosa elingekho emsebenzini lingene ngasemva eveni, nangona kukho indawo engaphambili.
Kamva ngobo busuku, ekhatshwa ngoodadewabo, uGaba wahamba umgama ongangeekhilomitha ezisibhozo ukuya kwisikhululo samapolisa saseMilnerton ukuya kuphuthuma iimpahla kunyana wakhe.
Nangona kunjalo, uthe amapolisa asemsebenzini amxelela ukuba akukho tyala livuliweyo kwaye akukho mntu uhambelana nenkcazo yonyana wakhe oseluvalelweni.
Enexhala, uye waya eDunoon Community Health Centre, elindele ukufumana unyana wakhe ephantsi konogada wamapolisa, ngenxa yobuzaza bezi zityholo.
Nangona kunjalo, uthi akukho magosa abekwe kwindawo. Endaweni yoko, xa efikayo, uthi wabona iveni yamapolisa ephawulweyo iphuma kweli ziko.
Uthe xa ebuza abongikazi ngotyelelo, waxelelwa ukuba amagosa aye ajonga nje imeko kaLisakhanya ahamba.
Ethubeni, kwisibhedlele saseNew Somerset, apho uLisakhanya ebetshintshelwe khona ukuze aqhubeke nonyango, waphinda wafumana kungekho mapolisa.
“Asibonanga magosa kwisibhedlele saseNew Somerset. Ndandimondla unyana wam ngombhobho. Bekungekho nogada, kungekho nophawu lokubanjwa,” utshilo uGaba
Uthe usapho lwavula ityala kwisikhululo samapolisa saseMilnerton ngomhla wamashumi amathathu ananye kweyoMnga ngo2024.
Uthi nangona uLisakhanya sele ephumile, kunyanzeleke ukuba aye kulandelelwa idinga logqirha kwisibhedlele iGroote Schuur.
Iirekhodi zonyango zikwabonisa ukuba xa amapolisa emhlisa, axelela abongikazi ukuba wayelixhoba “lohlaselo lwabahlali”.
Isithethi seDunoon Neighbourhood Watch uBonginkosi Luthuli uthe akukho ngxelo yokuhlaselwa kwabantu kule ndawo ngobusuku kuthethwa ngabo.
“Ukuba bekukho ihlokondiba lobulungisa besinokwazi oko,” utshilo uLuthuli.
Isithethi samapolisa uKapteni FC van Wyk uqinisekise ukuba ityala lokubetha okuqhelekileyo libhaliswe kwisikhululo samapolisa aseMilnerton ngoLwesibini, umhla wama-31 kweyoMnga ngo-2024.
“Ityala ladluliselwa kwi-IPID ukuze kuphandwe ngakumbi,” utshilo uVan Wyk. Othethe egameni le-IPID uPhaladi Shuping uthi esi sehlo sibikiwe kwi-IPID kwaye ityala liyaphandwa.
“Lo mcimbi usaphandwa, oku kuthetha ukuba izityholo ziza kubekwa kuye nabani na xa kukho ubungqina,” utshilo uShuping.